KWIN-EK NAHI DUZUNA TOPATUKO DIZU ZURE PC-AN

Kwin izena du Adur Software Production (ASP) enpresak ekoiztu du. Erabiltzailearen ordenagailuan dauden Microsoft Word, QuarkXPress, Macromedia Director eta Adobe Acrobat-eko fitxategiak modu erraz eta azkarrean bilatuko ditu eta abantaila anitz eskainiko digu.

Nork ez du behin ere bere ordenagailua berrantolatu behar izan dokumenturen bat bilatzen hasi denean? Denboraren poderioz lan guztiak metatzen ditugun “karpeta” horiek nahasten joaten dira eta egun batean dokumentu jakin bat bilatzeko gai ez garela konturatzen gara. Kwin horrelako arazoak konpontzera dator. Hitz erroetan oinarritutako bilaketa sistema baten bidez, gure ordenagailuan (PCa izan behar du) nahasmena nagusi izanda ere, gure lanak azkar eta erraz aurkitzeko gai izango gara hemendik aurrera.

Adur Software Productions (ASP) enpresaren jarduera nagusia enpresen gestiorako softwarea sortzea baldin bada ere, hizkuntz ingenieritza arloa lantzen duen lan talde bat ere badu. Alor horretan eginiko ikerketa eta esfortzuen ondorioa izan da Kwin.

ASP-ren ardura nagusienetako bat betidanik euskaraz bilaketak ahalik eta modurik errazenean prestatzea izan da, gure hizkuntzak dituen ezaugarri bereziak errespetatuz. Euskara atzizkiez osatua dago; gaztelerak, ingelesak edo frantsesak ez duten berezitasun bat, alegia. Hori kontuan izan dute Kwin-en sortzaileek. Horrela, bilaketak euskaraz era lematizatuan (erroetan oinarrituta) egiteko prestatu dute produktu hau, sistemak itzultzen dizkigun dokumentuen artean “zaborrik” sortu ez dadin eta guk aurkitu nahi genuena erraz eta azkar topa dezagun.

Kwin-ek funtsezko lau ezaugarri ditu: bata, arestian aipaturiko bilaketa lematizatuei dagokiona; bestea, indexatua izatea (bilaketa mota hori sekuentzialaren aldean azkarragoa da); hirugarrena, dokumentuetan nabigatzea ahalbidetzen duela eta laugarrena, guk nahi bezainbeste bilaketa multzo osa ditzakegula. Joxerra Aizpurua ASP-ko ordezkariak adierazi duenez, merkatura ezaugarri hauek guztiak dituenik ez da kaleratu oraingoz.

Nahiz eta produktu hau sortzerako orduan ASP-koek euskara abiapuntutzat hartu, Kwin-ek beste hizkuntzetan bilaketak egiteko ere balio du. Horretarako nahikoa da aurkitu nahi dugun hitza gehi asteriskoa edo galdera ikurra bezalako karaktere bereziak jartzea.

Kwin-en erabiltzaile bagara gauza bakarra izan behar dugu kontuan, dokumentu bat gordetzean indexatu egin behar dela, besterik ez. Momentuz, dokumentu bat ezabatuz gero, Kwin-ek erabiltzen duen datu-basean ez da desagertzen, baina Joxerra Aizpuruak dio hori hurrengo bertsioetan aldatzeko asmoa dutela: “Gure asmoa da, hurrengo bertsioetan beste hizkuntzetan ere (gaztelania, ingelesa eta frantsesa) bilaketa lematizatua egin ahal izatea eta sistema osoa berrindexizatzeko aukera egotea”.

Oraingoz, Word-erako bilatzailea bakarrik eskura daiteke. Baina urte honetan bertan gainontzekoak ere atera nahi dituzte (QuarkXPress-erako, Macromedia Director-erako eta Adobe Acrobat-erako). Word-erako Kwin www.kapsula.com helbidetik jaitsi daiteke doan eta gainontzekoak salgai jarriko dira. Jaitsiera astuna dela ohartarazi behar da (7 Megabyte), bilatzaileak hiztegi oso bat baitu barnean. Baina behin gure disko gogorrean dugunean instalatzea oso erraza da. Berak egiten du guztia.

Baina zertarako behar dugu Kwin, Word-ek eta Windows-ek beren bilatzaileak badituzte? Alde batetik, Kwin-en guk nahi ditugun multzoak edo datu-baseak osa ditzakegu eta ez dugu zertan bilaketak unitate edo “karpeta” konkretuetan egin behar. Bestalde, Windows-en bilatzaileak ez du indexatzen, Kwin-ek bai. Azkenik, Word-eko bilatzailearekin dokumentu bakar baten barnean begiratzen dugu eta bilaketa sekuentziala da. Aldiz, Kwin-ek sailkatuak ditugun dokumentu guztietan begiratu eta bilaketa lematizatua eta indexatua egiten du. Aukerak beraz, anitzak dira.

HIZKUNTZA “KAPSULA” BATEAN

Adur Software Productions (ASP) enpresa urtetan zehar euskara eta informatika batzen saiatu da, hau da “euskararen ingenieritza” landu du eta horren inguruan hainbat ikerketa egin du. Duela urte batzuk ikerketa horien ondorioz sortutako produktuak merkaturatzen hasi zen. Erabaki hori hainbat gogoeten ondorioa izan zen eta horiek ongi laburbiltzen ditu Joxerra Aizpurua ASP-ko ordezkariak: “Bazetozen teknologia berriak, bazetorren internet eta hainbat sare, hainbat sistema informatiko, guk euskara maila horretara eraman behar genuen. Baina ez bakarrik euskararen mesederako. Euskara da gure abiapuntua, gure motorra, baina hor garatzen dugun teknologiak beste hizkuntza batzuetarako ere balio beharko luke. Azken finean, gizarte eleanitz batean gaude eta ohituak gaude euskararen kasuan beste hizkuntzetako teknologietatik xurgatzera. Zergatik ez euskaratik abiatu?”. Gauzak horrela, ASP-n Ikerketa eta Garapen (I+G) talde bat osatu zuten eta Eusko Jaurlaritzak homologatu egin zien. Horrek abantaila ugari ekarri dizkie, alde batetik administrazioaren aldetik nolabaiteko onarpena eta bestalde hainbat dirulaguntza. “Ez dago jende asko ikerketa onarpenik duenik Euskal Herrian eta gutxiago euskarari dagokionez”, dio Joxerra Aizpuruak.
Ikerketa eta Garapen atalak bultzada handia jaso zuen onarpen horri esker. Gauzak horrela, hizkuntzaren inguruan landutako teknologia guztiak izen baten menpean bildu zituzten: “Kapsula”. Bilatzaileekin hasi ziren, sistema konplexuak eta osoak garatuz, enpresen beharrei egokituak. “Baina konturatu ginen sistema konplexu horiek bazituztela atal arruntagoak,jende gehiagorengana heltzeko modukoak”, dio Joxerra Aizpuruak. Ideia hori abiapuntutzat harturik jaio zen Kwin, “Kapsula”ren haur txikia

KWIN abian jartzeko

Kwin eskuratzeko eta ondoren bilaketak egiteko, hona hemen pausoz-pauso egin behar dena:
Lehenik eta behin, www.kapsula.com helbidean sartu behar da. Kwin jaisteko eskatzen diren datuak ematea ez da beharrezkoa. Hortik aurrera ez da ia ezer egin behar, “eskuratu doan Kwin 1.2” jartzen duen lekuan klik egin eta aplikazioa jaitsi zain egon. Behin instalazio prozesua amaitzen denean honako bidea jarraitu behar da, “Hasi-Programak-Kwin”. Ondoren, Word barnetik ere bertara iristea nahi baldin badugu zera egin behar dugu, Kwin irekita dagoela, “Fitxategia” aukeratu “Konfigurazioa” eta ondoren “Worderako Kwin instalatu”. Horrela, bi bide izango ditugu Kwinera iristeko: bata “Hasi” menu nagusitik eta bestea, Word barnetik “Tresnak” menuaren bidez.

Hurrengo pausoa multzoak egitea litzateke. Nola? “Fitxategia-Base testualaren administrazioa-basea sortu” aukerarekin. Osatzen dugun multzo bakoitzari izena eta deskribapena eman behar zaio. Horretaz gain, tamaina ere aukeratu behar da. Hiru tamainen artean erabaki beharko dugu: Arrunta (32.767 dokumentu), Handia (8.388.805 dokumentu) eta Oso handia (2.147.483.647 dokumentu). Erabiltzaile arrunten kasuan lehena nahikoa izan ohi da.

Behin multzoak osatuta dokumentuak bertan sartu behar dira. Horretarako dokumentua amaitua dugunean Kwinera jo eta honako bidea egin behar dugu: “Dokumentua-Indexatu-Word-Zerrendan gehitu-Indexatu”. Hortik aurrera guztia berak egiten du. Orain arte eginak dauzkagun dokumentuak Kwin-en bilaketa sisteman sartu nahi izanez gero berriz, pazientziarekin hartu beharko genuke eta banan-banan dokumentu bakoitzarekin orain azaldutako prozesua jarraitu. Behin lan hori eginda ordea, ez dugu beraien antolaketari buruz gehiago arduratu beharrik izango.

Bilaketak egiteko berriz, lehenik eta behin multzoa aukeratu behar da eta “bilatu” botoiari eman. Ondoren aurkitu nahi dugun hitza sartuko dugu eta behin bilaketa egiten duenean “ireki” botoiari ematen badiogu, lehio txiki bat zabaltzen digu. Bertan bilaketaren inguruko datuak eskaintzen dizkigu: zenbat dokumentu aurkitu dituen, guztira zenbat agerpen dauden eta dokumentu bakoitzean zenbat aurkitu diren. Gainera, lehio horrek bilaketaren emaitza bihurtu diren dokumentuetatik nabigatzeko aukera eskaintzen digu. Bilaketa bikoitzak edo hitz gehiagokoak egiteko, hau da guk jartzen ditugun hitzak dokumentu berean aurkitzen diren kasuak itzultzeko, “and” edo “&” ikurra erabili behar da; bat edo bestea bilatzeko berriz, ALT GR+1 (|) erabil daiteke hitzen artean, eta hitz kateak aurki ditzan komatxoak erabili behar dira, adibidez honela: “normalizazio linguistikorako plangintza”.